دانشآموزی که لکنت دارد به معافیت نیاز ندارد؛ به کلاسی امن برای حرف زدن نیاز دارد. کار معلم روان کردن گفتار او نیست — آن کار گفتاردرمانگر است. کار معلم این است که کلاس جایی نشود که بچه یاد بگیرد بهتر است ساکت بماند.
این مهم است، چون مدرسه همان جایی است که بیشترین فشار گفتاری روی کودک است: جواب دادن جلوی جمع، روخوانی، کنفرانس. ASHA همین حوزهها را بهعنوان جاهایی نام میبرد که لکنت بیش از همه بر تحصیل اثر میگذارد. و موضوع نادری هم نیست: به برآورد NIDCD، ۵ تا ۱۰ درصد کودکان دورهای از زندگیشان لکنت را تجربه میکنند. این راهنما برای معلمهاست، و برای والدینی که میخواهند آن را به معلم فرزندشان بدهند.
اول، یک گفتگوی خصوصی
بنیاد لکنت (Stuttering Foundation) توصیه میکند معلم پیش از هر اقدامی، خصوصی با دانشآموز حرف بزند. پیامش ساده است: همه موقع یاد گرفتن اشتباه میکنند، و لکنت برای من مشکلی نیست.
در همین گفتگو از خود او بپرسید چه چیزی کمکش میکند: ترجیح میدهد زود نوبتش شود یا دیر؟ روخوانی را تنها بخواند یا با کسی؟ بچهها معمولاً دقیق میدانند کدام موقعیت برایشان سختتر است، و فقط کافی است کسی بپرسد.
پرسیدن سؤال در کلاس
- اوایل، سؤالهای کوتاهجواب بپرسید. جواب یککلمهای یا کوتاه، شروع آسانتری است.
- زود صدایش کنید. انتظار طولانی برای نوبت، اضطراب را بالا میبرد.
- به کل کلاس بگویید برای فکر کردن و جواب دادن وقت هست. این قاعده به نفع همه است و دانشآموز دارای لکنت را انگشتنما نمیکند.
- آرام و با مکث حرف بزنید. سرعت گفتار خودتان، سرعت فضای کلاس را تعیین میکند.
روخوانی و کنفرانس
بنیاد لکنت یادآوری میکند که بیشتر کودکان دارای لکنت وقتی همراه با کس دیگری میخوانند روانترند. روخوانی دونفره یا گروهی راهی است که دانشآموز بخواند بیآنکه تنها زیر نگاه کلاس باشد.
برای کنفرانس، به جای معافیت، شکل را تغییر دهید: ارائه در گروه کوچک، ارائه برای خود معلم، یا نوبت اول به جای نوبت آخر. و یک اصل را فراموش نکنید: از دانشآموز دارای لکنت همان کیفیت و مقدار کاری را انتظار داشته باشید که از بقیه. نمرهی کنفرانس باید برای محتوا باشد، نه برای روانی گفتار.
وقتی همکلاسیها مسخره میکنند
این را کوچک نشمارید. در یک مطالعه، ۴۴٫۴ درصد دانشآموزان دارای لکنت سطح قابلتوجهی از آزار و قلدری را گزارش کردند، در برابر ۹٫۲ درصد همکلاسیهای بدون لکنت؛ و آزار بیشتر با عزتنفس پایینتر همراه بود.
بنیاد لکنت پیشنهاد میکند تمسخر جداگانه پیگیری شود: یک بار با خود دانشآموز، تا بفهمد چرا این اتفاق میافتد و برای پاسخ دادن آماده شود، و یک بار با کسانی که مسخره میکنند. اگر ادامه پیدا کرد، مشاور مدرسه باید وارد شود. تذکر عمومی جلوی کلاس معمولاً کودک را بیشتر انگشتنما میکند.
چند کار که نباید کرد
- کلمه را برایش تمام نکنید و به جایش حرف نزنید.
- نگویید «آرومتر»، «نفس بکش» یا «دوباره بگو». این جملهها، هرچند با نیت خوب، به کودک میگویند طرز حرف زدنش مشکل دارد.
- کاری نکنید که کودک احساس کند چون لکنت دارد، از او کمتر انتظار میرود.
سهم والدین: پل میان خانه، مدرسه و گفتاردرمانگر
والدین بهترین کسی هستند که این گفتگو را شروع کنند. ابتدای سال تحصیلی با معلم حرف بزنید، همین راهنما را به او بدهید، و اگر کودکتان خدمات گفتاردرمانی دریافت میکند، بپرسید آیا گفتاردرمانگر توصیهی مشخصی برای کلاس دارد. اگر هنوز نمیدانید لکنت فرزندتان ارزیابی لازم دارد یا نه، راهنمای لکنت کودکان را بخوانید.
برای نوجوانان، سکوت و فرار از کلاس ممکن است نشانهی شروع چرخهی اجتناب باشد؛ مطلب لکنت و اضطراب این چرخه را توضیح میدهد. گزینههای درمانی را هم در راهنمای روشهای درمان لکنت آوردهایم.
جمعبندی
| باور رایج | واقعیت |
|---|---|
| بهتر است از روخوانی معاف شود | شکل را تغییر دهید، نه اینکه حذفش کنید |
| کمک یعنی تمام کردن کلمهاش | کمک یعنی صبر و گوش دادن به محتوا |
| تمسخر بین بچهها طبیعی است | دانشآموزان دارای لکنت چند برابر بیشتر آزار میبینند |
| تذکر جلوی کلاس مشکل را حل میکند | پیگیری جداگانه و خصوصی مؤثرتر است |
| باید از او کمتر انتظار داشت | همان انتظار، با شکل متفاوت |