برای برنامههایی که آزمایش شدهاند، بله. در کارآزماییهای تصادفی، درمان لکنت از راه وبکم هم در کودکان پیشدبستانی و هم در بزرگسالان نتیجهای همپای جلسهی حضوری داشته است.
اما این جمله دو قید دارد که معمولاً گفته نمیشود. اول، شواهد مربوط به برنامههای ساختارمند است، نه هر تماس تصویری با هر درمانگری. دوم، همه به یک اندازه سود نبردهاند؛ بهویژه نوجوانان.
شواهد چه میگوید
| گروه | برنامه | نتیجه |
|---|---|---|
| کودکان ۳ تا ۵ سال (۴۹ نفر) | لیدکامب | تفاوت معناداری با درمان حضوری در شدت لکنت دیده نشد |
| بزرگسالان (۴۰ نفر) | کمپردان | نتیجه برابر با حضوری، با حدود ۲۲۱ دقیقه زمان درمانگر کمتر |
| نوجوانان (۱۶ نفر) | کمپردان | میانگین گیرها از ۶٫۱ به ۲٫۸ درصد هجاها رسید، ولی فقط برای نیمی مؤثر بود |
در کارآزمایی کودکان، پژوهشگران نتیجه گرفتند که نسخهی وبکم برنامهی لیدکامب به همان اندازه مؤثر و از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه است. در کارآزمایی بزرگسالان هم درصد گیرها در ۹ ماه بعد از شروع، میان دو گروه تفاوت آماری یا بالینی نداشت.
نتیجهی نوجوانان محتاطانهتر است: درمان برای نیمی از آنها مؤثر و کارآمد بود و برای نیم دیگر نه، و نیمی از شرکتکنندگان تغییر چندانی در اجتناب از موقعیتهای گفتاری نداشتند.
برای چه کسانی مناسبتر است
- ساکنان شهرهایی که گفتاردرمانگر متخصص لکنت ندارند. کارآزماییهای بالا اصلاً برای همین مشکل طراحی شدند: دسترسی نداشتن به درمان تخصصی به دلیل فاصله.
- والدین کودکان خردسال. در برنامهی لیدکامب بخش اصلی درمان را والد در خانه انجام میدهد و درمانگر هفتهای یک بار او را راهنمایی میکند؛ این ساختار بهخوبی آنلاین میشود. دربارهی زمان شروع درمان در کودکان، راهنمای لکنت کودکان را بخوانید.
- کسانی که لکنتشان در خانه و محیط آشنا هم دیده میشود. تمرین در همان جایی که زندگی میکنید، فاصلهی اتاق درمان تا زندگی واقعی را کمتر میکند.
کجا باید محتاط بود
- لکنتی که ناگهان در بزرگسالی شروع شده. این معمولاً لکنت رشدی نیست و پیش از هر گفتاردرمانی، به معاینهی پزشکی نیاز دارد.
- وقتی تصویر خودش استرس است. ASHA یادآوری میکند که تماس تصویری برای برخی افراد موقعیت پراسترستر و برای برخی کماسترستر از جلسهی حضوری است. این را با درمانگر در میان بگذارید.
- اینترنت ناپایدار. تأخیر و قطعی صدا، ارزیابی گیرها را برای درمانگر دشوار میکند. اگر اینترنت ضعیف است، کیفیت تصویر را پایین بیاورید تا صدا پایدار بماند.
یک جلسهی آنلاین خوب چه شکلی است
- دوربین صورت و دهان شما را واضح نشان میدهد، چون تنش لب و فک بخشی از ارزیابی است.
- اتاق ساکت است و از هدفون استفاده میکنید تا صدای شما بدون پژواک برسد.
- هر جلسه با تکلیف مشخص برای روزهای بعد تمام میشود. تفاوت نتیجهها بیشتر از تمرین بین جلسات میآید تا از خود جلسه.
- پیشرفت اندازهگیری میشود، مثلاً با درصد هجاهای دارای گیر یا نمرهی شدتی که خودتان هر روز ثبت میکنید، نه فقط با احساس کلی.
پیش از شروع اینها را بپرسید
- از چه روش یا برنامهای استفاده میکنید و چرا برای من؟
- پیشرفت را چطور اندازه میگیرید؟
- تمرین بین جلسات چه شکلی است و چقدر زمان میبرد؟
- شمارهی نظام پزشکی شما چیست و در درمان لکنت چه سابقهای دارید؟
اگر پاسخ پرسش اول «یک روش مخصوص خودم» است که هیچ منبعی ندارد، یا وعدهی درمان قطعی در چند جلسه داده میشود، محتاط باشید. در راهنمای روشهای درمان لکنت توضیح دادهایم کدام روشها شواهد دارند و کدام ندارند.
جمعبندی
| پرسش | پاسخ کوتاه |
|---|---|
| آنلاین به اندازهی حضوری مؤثر است؟ | برای برنامههای آزمودهشده، در کارآزماییها بله |
| برای کودکان؟ | لیدکامب آنلاین در ۳ تا ۵ سال نتیجهی مشابه داشته |
| برای بزرگسالان؟ | کمپردان آنلاین برابر حضوری، با زمان کمتر |
| برای نوجوانان؟ | شواهد محدودتر؛ برای حدود نیمی مؤثر |
| هر تماس تصویری کافی است؟ | نه؛ برنامهی ساختارمند و تمرین بین جلسات لازم است |
| لکنت ناگهانی بزرگسالی؟ | اول معاینهی پزشکی |